Υπέρταση
Η αρτηριακή πίεση (ΑΠ) είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών και καταγράφεται ως συστολική (ΣΑΠ) και διαστολική (ΔΑΠ) πίεση.
- Συστολική πίεση: πίεση κατά τη συστολή της καρδιάς («μεγάλη πίεση»)
- Διαστολική πίεση: πίεση κατά τη διαστολή της καρδιάς («μικρή πίεση»)
Η υπέρταση ορίζεται ως επαναλαμβανόμενη μέτρηση ΑΠ ≥ 140/90 mmHg σε κατάσταση ηρεμίας.
Τύποι Υπέρτασης
- Πρωτογενής (ιδιοπαθής): πιο συχνή, εξελίσσεται σταδιακά με την ηλικία.
- Δευτερογενής: οφείλεται σε υποκείμενη πάθηση ή φαρμακευτική αγωγή και βελτιώνεται με τη θεραπεία της αιτίας.
Παράγοντες Κινδύνου Υπέρτασης
Οι παράγοντες κινδύνου υπέρτασης, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
Μη Τροποποιήσιμοι Παράγοντες
- Οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
- Ηλικία άνω των 65 ετών
- Φύλο (άνδρες πιο επιρρεπείς)
- Συννοσηρότητες όπως διαβήτης ή χρόνια νεφρική νόσος
- Προηγούμενο ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου
- Ιστορικό κατάθλιψης
Τροποποιήσιμοι Παράγοντες
- Κακή ποιότητα διατροφής
- Αυξημένο σωματικό βάρος
- Καθιστική ζωή και σωματική αδράνεια
- Κάπνισμα
- Κατανάλωση αλκοόλ πάνω από τις συνιστώμενες ποσότητες
- Λήψη ορισμένων φαρμάκων
Στατιστικά Υπέρτασης
Παγκόσμια υπέρταση: Το 2015 επηρεάζει ~1,13 δισεκατομμύρια ανθρώπους, με αύξηση 15–20% έως το 2025. Περισσότεροι άνδρες (24%) από γυναίκες (20%) έχουν υπέρταση, και πάνω από 60% των ατόμων >60 ετών είναι υπερτασικοί.
Επιπλοκές Υπέρτασης
Η αρτηριακή πίεση φυσιολογικά αλλάζει κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά όταν παραμένει υψηλή για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να βλάψει τον οργανισμό. Η ανεξέλεγκτη ή μη διαγνωσμένη υπέρταση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως:
- Πόνο στο στήθος (στηθάγχη)
- Ανεύρυσμα
- Έμφραγμα του μυοκαρδίου
- Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (αιμορραγικό ή θρομβωτικό)
- Καρδιακή ανεπάρκεια
- Χρόνια νεφρική νόσο
- Βλάβες στα μάτια
- Διαταραχές στον καρδιακό ρυθμό, που σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αιφνίδιο θάνατο
Προσοχή: Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα και μπορεί να παραμείνει αδιάγνωστη για χρόνια, με συνέπεια τη βλάβη των αγγείων.
Συνυπάρχοντες Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου
Πάνω από τους μισούς υπερτασικούς έχουν και άλλους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως:
- Διαβήτη
- Αυξημένα λιπίδια στο αίμα (LDL, τριγλυκερίδια)
- Παχυσαρκία ή υπερβολικό βάρος
- Υπερουριχαιμία
- Ανθυγιεινές συνήθειες (κάπνισμα, καθιστική ζωή)
Αυτοί οι παράγοντες ενισχύουν τον κίνδυνο σοβαρών καρδιοαγγειακών επιπλοκών στα άτομα με υπέρταση.
Πρόληψη Υπέρτασης και Αντιμετώπιση
Η θεραπεία της υπέρτασης καθορίζεται από τον ιατρό και συνήθως περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής και, αν χρειαστεί, φάρμακα. Βασικές ενέργειες για τον έλεγχο της πίεσης είναι:
- Μείωση βάρους σε υπέρβαρα άτομα (0,5–1 κιλό/εβδομάδα), που βελτιώνει και τη δράση των φαρμάκων.
- Περιορισμός αλατιού (<6 γρ/ημέρα).
- Αύξηση καλίου με φρούτα και λαχανικά, καθώς και επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και μαγνησίου.
- Υγιεινή διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά χαμηλής λιπαρής και καλά λιπαρά (DASH ή Μεσογειακή διατροφή).
- Μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (έως 2 ποτά/ημέρα για άνδρες, 1 για γυναίκες).
- Διακοπή καπνίσματος.
- Επαρκής ύπνος (7–9 ώρες/ημέρα).
- Τακτική άσκηση (αερόβια ή/και ενδυνάμωσης).
